Son Dakika
11 Aralık 2017 Pazartesi
15 Ağustos 2017 Salı, 12:53
İlgi Baysan
İlgi Baysan ilgibaysan@hotmail.com Tüm Yazılar

EKONOMİDE ROBİN HOOD ETKİSİ

 

Zenginden aldıklarını fakire vermesi ile tanıdığımız ünlü İngiliz Halk Kahramanı Robin Hood’u duymayanımız yoktur. Peki Robin Hood’un toplumdaki gelir eşitsizliğini çözme tekniğinin günümüz için bir ütopyadan ziyade uygulanabilir bir yöntem olması mümkün müdür? Geliri fazla olandan, geliri düşük olana doğru yapılan bir dağılım veya geliri yüksek olana uygulanan bir vergilendirme zengin-fakir arasındaki uçurumun adil bir noktada dengelenmesine yardım eder mi?

Robin Hood okunması gereken temel eserler, ya da izlenmesi gereken sinema uyarlamaları dışında aslında endeksi ve vergisi ile ekonomi alanında da adını sıkça duyduğumuz bir isim. Asıl amacı döviz kurlarında ve piyasalarda istikrar sağlamakla birlikte, elde edilecek gelirin küresel sosyal amaçlar için de kullanılabileceğini öngören Nobel Ödüllü iktisatçı James Tobin ve ona itafen Tobin Vergisi olarak adlandırılan finansal işlemler vergisi,   Avrupa Birliği’nin yaşadığı son krizle birlikte Robin Hood Vergisi adıyla tekrar gündeme geldi.  Avrupa çapında finansal işlemler vergisinden elde edilecek yıllık gelirin 57 Milyar Avro civarında olması öngörülürken, Dünya çapında uygulanması durumunda ise elde edilecek gelirin 200 milyar doları geçeceği tahmin ediliyor. Aslında finansal işlemler vergisi yeni bir uygulama değil. AB üyesi ülkelerde yıllardır çeşitli uygulamaları olan bir vergi olmakla birlikte, AB çapında ve kapsamlı olarak uygulanan bir finansal işlemler vergisinin de olmadığı biliniyor.

2015 yılında Bloomberg tarafından yayınlanan Robin Hood Endeksi kullanılarak yapılan hesaplamalarda, ülkenin en zengin kişisinin parasını, ülke vatandaşları arasında paylaştırıldığı varsayılarak elde edilen simülasyonlardaki sonuçlara göre; Amerika Birleşik Devletleri’nde, Bill Gates’in serveti 84 milyar dolar, kişi başına düşecek miktar 1.736 dolar;  aynı rakamlar Fransa için Lilliane Bettencourt’un serveti 32 milyar dolar, kişi başına düşecek miktar 6,032 dolar; İspanya’da Amancio Ortega Gaona’ın serveti 62 milyar dolar, kişi başına düşecek miktar ise 6.319 dolar olarak hesaplanmıştır.

2016 yılında Robin Hood Endeksi ile yapılan başka bir araştırmada ise, ülkelerin en zengin kişilerinin serveti ile açılabilecek iş yeri sayısı hesaplanmıştır. Buna göre Çin’de, Wang Jianlin’in   32.8 milyar dolarlık serveti ile  açılabilen işyeri sayısı 596.303; Birleşik Krallık’ta, Gerald Grosvenor’in 13.74 milyar dolarlık serveti ile 31.940 iş yeri; Fransa’da   Liliane Bettencourt’un 35.02 milyar dolarlık serveti ile 107.751 iş yeri; İspanya’da   Amancio Ortega Gaona’nın 71.83 milyar dolarlık serveti ile 48.433 iş yeri;Güney Afrika’da   Christoffel Wiese’nin 6.94 milyar dolarlık serveti ile 385.527 iş yeri; Bill Gates’in  malvarlığı ile ise 137.000 iş yerinin açılabileceği sonucuna varılmıştır.

2017 yılında Bloomberg tarafından Robin Hood Endeksi ile yapılan bir başka çalışmada, sera gazı emisyonlarının dengelemesi için ülkenin en zengin kişisinin varlığının ne kadarının gerekli olduğu hesaplanmıştır. 44 ülkenin en zenginlerinin yaklaşık olarak 786 milyar dolarlık servetini içeren analizlerdeki bazı ülkelerin göstergeleri ise şöyle; Brezilya’da sera gazı emisyonu dengelenme maliyeti 29.99 milyon dolar iken Jorge Lemann’ın serveti 29.26 milyar dolar, bu rakamsa servetinin %102.5’ine denk geliyor. Japonya’da sera gazı emisyonu dengelenme maliyeti 7.4 milyar dolar iken Tadashi Yanai’nin serveti 17.3 milyar dolar, yani servetinin %42.7’si. Rusya’da sera gazı emisyonu dengelenme maliyeti 12.99 milyar dolar iken Leonid Mikhelson’un serveti 16.46 milyar dolar ile servetinin %78.9’una karşılık geliyor.

Robin Hood Vergisinin kapsamının genişliğinin ulaşacağı noktayı şuan için tahmin etmek oldukça zor. Ancak Robin Hood Endeksi kullanılarak elde edilen veriler zenginden fakire doğru yapılacak bir aktarmanın bir ütopyadan ibaret olsa da etkisinin ne kadar büyük olacağını gözler önüne seriyor. Frans de Waal’un Empati çağı adlı kitabında belirttiği  “Robin Hood haklıydı. İnsanlığın en derin arzusu zenginliği yaymaktır.” öngörüsü gerçekleştiği taktirde ise gelir dağılımı açısından daha adil bir dünya bizleri bekliyor olacak.

 

Gelir İdaresi Başkanlığı, Vergilendirme,http://www.gib.gov.tr/fileadmin/beyannamerehberi/taxation5.pdf
Finansal İşlem Vergileri ve Avrupa Birliği Uygulaması ,http://www.ab.gov.tr/files/EMPB/finansal_islem_vergisi_empb_print_version.pdf
Şen S., Tokatlıoğlu M., “Finansal İşlem Vergileri ve Avrupa Birliği”,https://dergiler.sgb.gov.tr/calismalar/maliye_dergisi/yayinlar/md/170/170-06.pdf
BizNews,http://www.biznews.com/global-citizen/2016/09/16/robin-hood-index-how-many-startups-worlds-richest-could-fund-wiese-sits-2nd/
How many billionaires would it take to save the planet?,http://www.business-standard.com/article/current-affairs/how-many-billionaires-would-it-take-to-save-the-planet-117072800098_1.html

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Xturk Teması. Tasarım ve Programlama: Moradam